LIKE, IN, BETWEEN i IS NULL

Cztery częste pytania do danych

LIKE: wzorzec zamiast równości

W MySQL/MariaDB, SQL Server i Oracle znak % oznacza ciąg dowolnej długości, także pusty, a _ pojedynczy znak. Wzorzec jest literałem tekstowym, więc wymaga apostrofów.

-- Rzeczywisty MySQL / MariaDB, SQL Server albo Oracle
SELECT imie FROM klienci WHERE imie LIKE 'A%';
SELECT imie FROM klienci WHERE imie LIKE '%a';
SELECT imie FROM klienci WHERE imie LIKE '_a_';

Dla naszych prostych imion oczekujesz odpowiednio: Ala i Adam; Ala i Ewa; Jan. O wielkości liter, akcentach i szczegółach porównania decyduje silnik oraz kolacja. LIKE 'A%' nie znaczy „zawiera A gdziekolwiek” — do tego służy LIKE '%A%'.

Gdy szukasz dosłownego znaku % lub _, trzeba go odróżnić od symbolu wzorca. Np. w wymienionych silnikach LIKE '10!%%' ESCAPE '!' wyszukuje tekst zaczynający się od „10%”. Dobierz sposób ucieczki do dialektu i ustawień. Nie myl apostrofu SQL ze znakiem ucieczki we wzorcu.

Access: sprawdź tryb ANSI

Typowa kwerenda bazy Access .accdb/.mdb korzysta z ANSI-89, ale ustawienia bazy i metoda połączenia mogą oznaczać ANSI-92. Sprawdź środowisko zamiast zgadywać po nazwie pliku. Gwiazdka po SELECT i gwiazdka we wzorcu Access to dwa różne zastosowania tego samego znaku.

IN: czytelna lista

SELECT imie, miasto FROM klienci
WHERE miasto IN ('Gdansk', 'Torun')
ORDER BY id;

Wynik to Ala, O’Neil i Adam. Lista jest alternatywą dla dwóch porównań połączonych OR. Nie zapisuj miasto = 'Gdansk' OR 'Torun' — drugi fragment nie jest porównaniem miasta.

NOT IN ('Gdansk', 'Torun') nie wybierze Ewy z NULL. Jeszcze groźniejsza pułapka to NULL wewnątrz listy NOT IN: np. id NOT IN (1, NULL) nie wybierze żadnego z naszych klientów. Dla id 1 wynik jest fałszywy, dla pozostałych nieznany. Podzapytania i NOT EXISTS omówimy osobno.

BETWEEN obejmuje obie granice

SELECT nazwa, cena FROM produkty
WHERE cena BETWEEN 60 AND 120
ORDER BY id;

To odpowiednik cena >= 60 AND cena <= 120: Mysz za 60 i Klawiatura za 120 mieszczą się w zakresie. Granice podawaj od mniejszej do większej. NOT BETWEEN opisuje wartości poza zakresem, ale porównanie z NULL nadal daje UNKNOWN.

Dla znacznika czasu cały luty lepiej opisać przedziałem półotwartym: od początku 1 lutego włącznie do początku 1 marca wyłącznie. BETWEEN z końcem „2026-02-28” może oznaczać północ i pominąć resztę ostatniego dnia.

-- MySQL / MariaDB: kolumna DATE lub DATETIME
WHERE data >= '2026-02-01' AND data < '2026-03-01'
-- SQL Server: jednoznaczny format bez separatorów
WHERE data >= '20260201' AND data < '20260301'
-- Oracle 19c
WHERE data >= DATE '2026-02-01' AND data < DATE '2026-03-01'
-- Access w kwerendzie
WHERE data >= DateSerial(2026,2,1) AND data < DateSerial(2026,3,1)

To fragmenty warunku, nie samodzielne pełne zapytania. W edytorze data jest tekstem ISO YYYY-MM-DD, a nie rzeczywistym typem daty. Dla jednakowego formatu tekstu porządek leksykalny daje tu poprawną kolejność dni.

Ćwiczenia

1. Wybierz produkty o cenie od 25 do 60 włącznie.
2. Wybierz klientów z id 1, 3 lub 5.
3. Znajdź klientów z Gdanska albo bez znanej miejscowości. Wyjaśnij, dlaczego IN (’Gdansk’, NULL) nie wystarczy.
4. Napisz wzorzec imienia zaczynającego się od A dla MySQL i Access ANSI-89.

SELECT nazwa FROM produkty WHERE cena BETWEEN 25 AND 60 ORDER BY id;
SELECT imie FROM klienci WHERE id IN (1,3,5) ORDER BY id;
SELECT imie FROM klienci
WHERE miasto = 'Gdansk' OR miasto IS NULL ORDER BY id;
-- MySQL: WHERE imie LIKE 'A%'
-- Access ANSI-89: WHERE imie LIKE 'A*'

Źródła: MySQL LIKE, Access LIKE, T-SQL BETWEEN. INF.03.4: wyszukiwanie danych według warunków. Dalej: sortowanie i ograniczanie liczby wyników.